Tesla Bobini Nedir | Nikola Tesla Zamanın Ötesindeki Dahi

Sihir gibi görünen şey tam anlamı ile gerçek ama bu konuda bazı durumlara el atmamız gerekiyor. Doğru bilinen yanlışlar, yanlış bilinen doğrularla; Tesla Bobini…

Öncelikle, bobin nedir onu anlayarak yavaş yavaş gidelim. Bobin, elektronik devre  zamanlarında sıkça kullandığımız bir araç. Makara etrafına sarılmış, yalıtılmış telden  oluşmuş, içinden akım geçebilen bir araçtır.Üzerinden akım geçen tel manyetik alan oluşturur.Prensibi bu kadar basittir aslında.

En basit hali ile elektrik enerjisini üzerinde manyetik alan olarak depolayan araçtır bobin.

Yapımı da kolaydır. Motorlarda, rölelerde, hoparlör, trafo ve elektro mıknatıslarda kullanılır. Aslında kullanılmayan alan yok gibi, tvlerimizde antenlerin yükselticilerinde ,radyo devreleri, besleme kaynakları, transformatör, jeneratörler de kullanılır. Bobin biraz kafamızda yer ettiyse gelelim muazzam bir dahiye.

Kimden bahsediyoruz?

Tabi ki Nikola Tesla’dan başlamadan önce. şunun üzerine basarak belirtmekte fayda var.

Kesinlikle kimseyi itibarsızlaştırma ya da küçümseme gibi bir derdimiz yok. Özellikle bir dahi olan Nikola Tesla için kesinlikle böyle bir düşünce içinde değiliz. Ama yanlış bilinen gerçeklerle yüzleşmeye hazır olalım ve hazırsak başlayalım.

Sosyal medyanın gelişkinliğiyle mitler yaratmayı seviyoruz maalesef. Bir işin aslı astarını araştırmadan önümüze konulan çoğu şeye inanıyoruz hatta daha fazla  tık almak için yapılanları da çok kişi tıklamışsa doğrudur diye algılıyoruz. Nikola Tesla’da bunlardan nasibini almış tabi efsanelerin efsanesi konumuna yükseltilmiş bir dahi o. Işınlanma hakkında kendinize bir dayanak mı arıyorsunuz? At ordan bir Nikola Tesla,görünmezlik mi diyeceksiniz…

Nikola Tesla ne güne duruyor.Depremlerin ardında ABD’mi var demek istiyorsunuz? Hemen Nikola Tesla’yı referans verin.Kablosuz elektrik mi? Tesla bulmuştu ama 🙂

Bakır kablo makrosu engel oldu deyiver gitsin. Böyle böyle göklere çıkarmaktan geri durmadık Tesla’yı. Göklere çıkarılmayı hak etmiyor mu? -Ediyor tabi ki. Ama gerçekler daha güzel değil mi?

Nikola Tesla Kimdir

10 Temmuz 1856’da Hırvatistan’da doğan Tesla, 7 Ocak 1943’te New York’ta bir otel odasında 87 yaşında ölene kadar sayısız icatta bulunmuş 300’ü aşkında patent almıştır.Tabi bu bazı kaynaklarda daha aşağı bazı kaynaklarda çok daha fazla şişirmelere gebe Nikola Tesla bir dahiydi. Nikola Tesla sıradışı bir insandı evet. Nikola Tesla günümüze önemli katkılarda bulunmuş,önemli bir bilim insanı, mucit ve isimdir. Nikola Tesla’nın hakkı yenmiştir hem de defalarca evet. Tüm bunların aksini iddaa etmek neredeyse imkansızdır.

O dönem ticari rant savaşlarında sürekli yenilmiş, ayak oyunlarına karşı tavır sergilemekte başarılı olamamış. Hatta yapmaya çalıştığı ayak oyunlarını da yüzüne, gözüne bulaştırmıştır.Hani ampulü bulan bir isim var ya heh işte o, Edison tarafından da bayağı bir hırpalanmıştır.

Maalesef patentleri çalınmış o patent almadan, ondan önce almış. Ya da aldığı patentlerin devamını getirememiş bir türlü. Edison kapitalizmi özümsemiş emek hırsızlığının kapitalizm de temel madde olduğunu çözmüş. Nikola Tesla işte buralarda onlar gibi olamamış.

Burada patent nedir açmakta fayda var.

Patent; bir buluşu bulan kişinin üzerine alması ile  başka kişilerin bir süreliğine de olsa kullanımı kopyalaması ve satması gibi durumlarda patent sahibinin onayına tabii olan bir durumdur.Yani patent sahibi bundan para talep edebilmektedir. Tıpkı telif gibi. Patent olgusu aslında sistemsel bir sorun.

Tam bizler tarafından desteklenmemesine neden oluyor. Bir buluşun herkes tarafından kullanıma açık olması daha güzel değil mi sizce de? Mesela tarihte bu patent olgusunda Marie Curie örnek verilebilir. Maddi sıkıntılarına rağmen radyumu keşfetmiş ve herkesin yararlanabilmesi için patent almamış. Herkesin üzerinde çalışma yapabilmesini teşvik etmiştir. Ama biz devam edelim, şimdi bu patent olgusundan yola çıkarak dünya da en üretken bilim insanı ünvanını Tesla’ya yapıştırıyoruz ama bu doğru değil.

Patent almadan çok başarılı bir bilim insanı olmadığını söylemiştik. Ortalama 300 kabul etmiştik. Ama eğer patent bir kriterse Shunpei Yamazaki 20 binin üzerinde patentle dünya da en fazla patent almış kişi olduğunu da gözden kaçırmamak lazım.

Nikola Tesla Ve Şehir Efsaneleri

Şöyle devam edelim yine, alternatif akım jeneratörünün mucidi Nikola Tesla değildir.Çünkü; Avrupa da daha Tesla doğmadan 24 yıl önce alternatif akım jeneratörü 1832’de Hippolyte Pixii tarafından üretilmiştir. Hatta Guillaume Duchenne 1855 yılında alternatif akımı pratik amaçlarla kullanmayı başaran ilk insan olarak tarihe geçmiştir. Ama Tesla öyle büyük bir dahi ki öngörülü biri olduğundan ABD daha alternatif akımla tanışmamışken Tesla kendi ürettiği alternatif akım jeneratörlerini ABD’ye taşıyarak orada pazarlamaya çalışmıştır.

Bu nedenle Edison ile Tesla arasında Alternatif Akım(A/C) ve Doğru Akım(D/C) savaşları diye bildiğmiz durum yaşanmıştır.Sonunda ise kazanan Tesla olmuştu ve ABD’de Alternatif Akım yayılmaya başlamıştı.

Ama bu sırada Avrupa’da bu akım çoktan başlamıştı bile.Doğru Akım uzak mesafelere taşınırken daha maliyetli olmaya başlıyor. Kısa aralıklarla daha fazla yükselteç kullanmak ve daha kalın kablolara ihtiyaç duyulurken, Alternatif Akım daha kolay ve daha ucuz yollarla uzak mesafelere taşınıyor. Biz bunun detaylarına başka bir yazıda da gireceğiz zaten. Yine ilk transformatörlerin mucidi de Tesla değildir.

Daha Tesla öğrenciyken Károly Zipernowsky, Miksa Déri ve Ottó Bláthy tarafından 1870’lerde trafo yani transformatör icat edilmiştir. Tabi Nikola Tesla 1880 yılında trafoculuk ve ses iletimi alanında çalışmalarıyla onlarca şey kazandırmayı başarmıştır.Ama şunu da belirtmekte fayda var; şuan kullandığımız modern trafoların mucidi de 1885 yılında üreten William Stanley’dir.

İlk hoparlörlerin icadı konusunda da baya bir çelişki var. Bu konu da bilgi eksiklğinden Tesla’ya yüklüyoruz ama tarihte ilk tüm resmi kayıtlara göre hoparlörlerin mucitleri C.W.Rice ile Edward Kellogg’dur. Madem patent olgusu önemli burada patente bakarsakta 1921’de icat ettikleri 1925’te de patent aldıkları bilinmektedir.

Fikir babası da Tesla’dan yıllar evvel yaşamış Werner Von Siemens olarak tarihte bilinmektedir. Hani Siemens diye bildiğimiz var ya; o. Radarı ilk icat eden de floresan lambaları üzerinde ilk çalışanda,ilk mikrodalga ileticilerinin mucidi de maalesef Tesla değildir.

Radarı icat eden 1903 yılında Alman mucit Christian Hulsmeyer’dir. Floresan lambaları üzerinde ilk çalışan 1857 yılında Alexander Becquerel, ilk mikrodalga ileticilerini yapan ise Albert Hull’dür.

Niagara Şelaleleri kullanılarak dünyanın ilk Alternatif Akım Hidrosantralinin yapmını da Tesla’ya atfediyoruz. Ama bakalım öyle mi?

Alternatif Akım’ın mucidinin Tesla olmadığını bildiğimizden zaten ortada sorun kalmıyor. Ama bu tarz santrallerin tasarlanmasında 1885 yılında Westinghouse, Stanley, Oliver Shallenberger  Benjamin Lamme zaten çalışmaya başlamıştı.

Tesla’nın hatta bu ekibe katılması 1888 yılında oluyor. Hatta Avrupa da 1878-1885 yılları arasında alternatif akım santralleri dikkate değer bir miktarda bulunmakta zaten.

Nikola Tesla Ücretsiz Elektrik

Tesla peki insanlığın elektriği ücretsiz kullanımına sunacağı teknolojileri icat etmiş miydi -Hayır işte Tesla elektriği kısa mesafede kablosuz olarak iletmeyi keşfetti, onu ücretsiz kılmayı değil. Kaldı ki sistemin hala kapitalizm olduğunu bilerek bu işin işçisinden tutunda ekipmanına, tedariğine kadar yaygın bir sistem kurma maliyetini bile hesaba katsak, tamirine yenilenmesine ve iletim durumunun sürekli takibine harcanıcak güce bile baksak sorunun özü çözülecek ki ama biz başka şeyler seviyoruz maalesef.

Aslına bakarsak Tesla Kulesi ve ya Tesla Bobini denen kuleleri kullanarak elektriği her yöne aktarmak mümkündür. Bunda bir sıkıntı yok. Elektriği iletmek için neden kablo kullandığımzı hiç düşündünüz mü? Çünkü; kablolar elektriği tek bir yönde ve en düşük seviyede kayıpla iletmemizi sağlamaktadır.

Telsa’nın mantığı ile her yöne elektrik fırlatmamız durumunda elektriğin verimliliği maalesef düşmekte. Tamam kısa mesafelerde sıkıntı olmayacak ama uzak mesafelerde araya giren her engelde elektrik gücünü yitirecek. Hava çok iyi bir yalıtkan mesela.

O uzak mesafelerde son derece elektrik zayıflamasına yol açacaktı. Maalesef bu çok işlevsel olmayacaktı. Tabi şuan kısa mesafelerden cep telefonlarını kablosuz şarj etmek ya da bir oda içinde her şeyin kablosuz elektrik alması gibi durumlar işimize son  derece yaramaktadır.

Bu Tesla sayesindedir. Tesla çok önemli bir dahiydi, bunda hiç şüphe yok. Ama daha önce çalışmış bir sürü bilim insanının da hakkının teslim edilmesi gerekli. Mesela radyoyu ele alalım. Marconi ne kadar da bulmuş gibi görünse de radyonun neredeyse bütün parçalarını Tesla geliştirmiştir. Hatta şuan kullandığımız Printer mantığını geliştiren ses ve görüntünün daha uzak daha uzak mesafelere taşınabileceğinin testlerine girişen, senkronize elektrik saatlerini tasarlayan, şuan arabalarda kullanılan hız ölçerlerin bir kısmını tasarlayan, neon lambaların geliştirilmesini sağlayan, indüksiyon motorunu bulan Tesla’dır.

Her ne kadar ‘Alternatif Akım’ onun ürün değilse de onun geliştirilmesini ve  günümüzde kullanıma sunulan durumlarını o tasarlamıştır. Nikola Tesla büyük bir bilim insanı bunda hiç şüphe yok, ama bilim birini mitleştirmeyi, putlaştırmayı hatta fanatizm  derecesinde bağlanmayı doğru bulmaz. Komplolarla hareket de etmez. Gerçek neyse onu üzerinden hareket eder. Siz bakmayın Tesla’yı sağda solda göklere çıkartanlara. Bu önce ona  saygısızlık sonra onun döneminde yaşamış onlarca bilim insanına saygısızlık olacaktır. Nikola Tesla’ya büyük büyük saygıyla devam edelim.

Tesla Bobini

Tesla bobini yüksek mesafelerde kablosuz elektrik aktarımı yapılmak için tasarlanan bu alet  elektrik geriliminin yükseltilmesiyle yüksek frekanslı düşük akıma sahip bir çıkış elde etmek ve elektriği kablosuz olarak aktarmaktır. Tesla Bobini tasarlamak o kadar da zor bir şey değildir. İki bobinden oluşur. Bunlardan birincisi; daha fazla sarıma ikincisi ise daha az sarıma sahiptir. Ve şarjı depolamak ve hespini büyük bir kıvılcımla ateşlemek için bir  kapasitöre ihtiyaç vardır. Bu da yine sıklıkla kullandığımız; kondansatör adında devre elemanıdır.

Bobin açıldığında elektrik devreden akar, ve kapasitörü bir pil gibi elektronlarla doldurur. Bu yük kıvılcım boşluğu arasında köprü kurmaya çalışan devrede kendi elektrik potansiyelini yaratır. Bu sadece kapasitör de büyük miktarda şarj oluştuğunda gerçekleşebilir.

Sonunda o kadar fazla yük birikir ki kıvılcım boşluğunun ortasında ki havanın elektriksel  nötrlüğünü bozar, devre kısa bir süre için kapanır ve kapasitörden ve bobinlerden büyük miktarda akım patlaması olur. Bu birincil bobinde çok güçlü bir manyetik alan üretir. İkincil tel bobin bu manyetik alana o kadar yüksek bir elektrik potansiyeline dönüştürmek için elektromanyetik indüksiyon kullanır. Hava moleküllerini uçlarından kolayca parçalayabilir ve elektronlarını hava da iletebilir ve muazzam mor kıvılcımlar üretebilir.

Gözle görülecek derece de yıldırıma benzer arklar, sıçramalar ve yoğun ses çıkarmaktadır. Zaten bundan bundan yararlanarak bundan müzik aletleri bile yapılmaktadır.

Hatta ünlü sanatçıların sahne şovlarında da kullanılmaktadır. Ve eğer elinizde tuttuğunuz bir ampulü yaklaştırırsanız havadan yanacaktır. Bunu görmek bile insanı hayretlere düşüren muazzam bir şey.

1891 yılı civarında Nikola Tesla tarafından kullanılmaya başlanmış. Hatta onun tarafından patentlenmiştir. Tesla bu devreleri daha sonra farklı deneylerde kullanmış.

Mesela elektriksel aydınlatma, fosforesans, x ışını oluşumu, elektro terapi ve elektrik  enerjisinin kablolar olmadan iletimi gibi. Hatta Tesla Bobini devreleri 1920’lere kadar kablosuz telgraf için ve elektro terapi ve mor ışın cihazları gibi tıbbi cihazlarda kullanılmış. Hatta bakır tel ve cam şişeler kullanan amatör bir elektrikçi çeyrek milyon volt üretebilen bir Tesla Bobini yapabilir. Ama şunu belirmekte fayda vardır ki bu da tam Tesla’nın ürünü değildir.

Burada Michael Faraday’ın da hakkını teslim etmek lazım. Michael Faraday elektrik  denince  bir saniye durulacak bir insan ona da başka bir konu da değinmek fena olmayacak.

Nikola Tesla Adam Fawer’ın Empati kitabında konu edinmiştir. Prestige filminde de üzerinde durulmuştur. Sihirbazın Çırağında da bulunmaktadır.

Ama Elektrik Savaşları filmini de muhakkak izlemelisiniz.

Tesla Bobini Nedir | Nikola Tesla Zamanın Ötesindeki Dahi yazımızı beğendiyseniz bu yazıda hoşunuza gidebilir.

Leonardo da Vinci Hayatı Eserleri ve Sırları

Editör

I am a web developer who is working as a freelancer. I am living in Saigon, a crowded city of Vietnam. I am promoting for http://sneeit.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir